NIK en gemeente Gulpen-Wittem voorkomen dat Joodse begraafplaats wordt bedolven

De gemeente Gulpen-Wittem knapt de komende zeven weken in goed overleg met het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK) de Joodse begraafplaats aan de Rijksweg in Gulpen op. De grafzerken worden gerestaureerd en de oude mergelmuren worden gerestaureerd of vervangen. De Joodse begraafplaats ligt onderaan een heuvel. De werkzaamheden aan de keermuur voorkomen dat de begraafplaats op termijn wordt bedolven door de van de heuvel afschuivende mergel.

Ingewikkeld traject
Herstel van de begraafplaats is noodzakelijk, wegens achterstallig onderhoud en enige mate van verval. De restauratie is geen alledaags traject. Het IKL-Limburg is gevraagd om het project intensief te begeleiden. Lokaal heeft het NIK (die eigenaar van de begraafplaats is) ook een waarnemer om dit te waarborgen, die het rabbinale vertrouwen geniet. Koninklijke Woudenberg, een erkend restauratie-bouwbedrijf, voert de klus daadwerkelijk uit. Conform de Joodse voorschriften wordt er op Sjabbat en de Joodse feestdagen die juist in deze periode vallen, niet gewerkt. Op deze dagen is een Joodse begraafplaats niet toegankelijk, dus ook niet om er te werken. De muren worden deels afgebroken en weer opgezet, maar daar deze van mergel zijn, vraagt dit ook om specifieke kennis. De 22 grafzerken worden rechtgezet en schoongemaakt.

Heuvelland
Voor het NIK is de begraafplaats in Gulpen een van de bijna tweehonderd in heel Nederland, maar tegelijkertijd wel een bijzondere. Omdat Nederland vooral vlak is, en alleen het zuiden van Limburg heuvelland kent, liggen de meeste Joodse begraafplaatsen in laagland. De Joodse begraafplaats in Gulpen is een van de heel weinige die in het heuvelgebied liggen. Tussen de begraafplaats onderaan de heuvel en de bovenliggende heuvel, staat een uit mergel opgetrokken keermuur om de begraafplaats er van te vrijwaren dat grond de begraafplaats op schuift. Om dit ook voor de toekomst te voorkomen, moet de muur worden gerestaureerd en deels dus vernieuwd. Door de inzet van Eduard Huisman, consul-beheerder Joodse begraafplaatsen van het NIK, wordt dit nu in samenspraak met de gemeente Gulpen-Wittem uitgevoerd.

Stenen archief
De zerken van de Joodse begraafplaats te Gulpen zijn gefotografeerd in het kader van het project Stenen Archief dat het NIK met Akevoth heeft opgezet. De foto’s, de tekst op de zerken en verdere genealogische informatie, verzameld door de vrijwilligers van Akevoth,over de begravenen en hun familieleden is HIER te vinden.

Cultureel erfgoed zichtbaar maken in eigen omgeving
De gemeente ondersteunt het NIK-beleid bij haar streven om het Joodse culturele erfgoed weer beter zichtbaar te maken en terug te brengen naar de plaats waar het ontstaan is. Huisman: “Het NIK is bijzonder verheugd met de positieve houding van de Limburgse gemeente Gulpen-Wittem.”
Wethouder Piet Franssen: “Naast die zwarte bladzijde uit de geschiedenis van 70 jaar terug is er zoveel meer over de Joodse cultuur en geschiedenis te vertellen. De gemeenteraad heeft daarom het voorstel om in het herstel van de begraafplaats te investeren eerder dit jaar al goedgekeurd. De gemeente draagt ongeveer 55.000 euro bij, het NIK 6.000 euro. De samenwerking tussen de gemeente en de Joodse gemeenschap, vertegenwoordigd door het NIK, verloopt in goede harmonie en daardoor wordt Gulpen weer een stukje mooier.”

Joodse begraafplaats in Gulpen met de zerken, de mergelsteen-muur en het hoogteverschil met het achterliggende terrein.

De laatste begrafenis op de Joodse begraafplaats van Gulpen vond plaats in december 1942. Alle joden uit Gulpen en het nabij gelegen Vaals zijn naar Polen gedeporteerd en daar vermoord. Ter herinnering aan hen staat er op de begraafplaats een monument.

 

 

Reacties zijn gesloten.