Boek met portretten omgekomen Joden Winterswijk beleeft herziene tweede druk

We hebben ze allemaal gekend…was na de oorlog een veel geuite verzuchting aan de keukentafels waar de Winterswijkse veehandelaar Salli Schwarz even koffie dronk met de boeren waarmee hij onderhandelde over de koop en verkoop van vee. Het waren de momenten waarop zijn dochter, Mirjam Schwarz, iets hoorde over haar in de oorlog vermoorde familieleden en andere leden van de eens zo grote Joodse gemeenschap van Winterswijk.

‘We hebben ze allemaal gekend…’, geschreven door Henk Vis en Mirjam Schwarz beschrijft alle 326 uit Winterswijk weggevoerde en omgebrachte Joden. Op zondag 5 november werd een tweede herziene herdruk van het boek gepresenteerd dat twee keer zo dik is als de eerste editie. Na het verschijnen van het boek, in april 2010, kwamen er veel reacties los. Mensen van over de hele wereld stuurden correcties op de tekst en nieuwe foto’s om in een volgende uitgave op te nemen.

De auteur overhandigde een exemplaar van het boek aan Elly Engelsman-van Gelder als vertegenwoordiger van de Joodse gemeenschap in Winterswijk en aan wethouder Wim Aalderink van de gemeente Winterswijk. De tweede druk van het boek kwam mede door een bijdrage van het gemeentebestuur tot stand.

Na het welkomstwoord door Henk Vis kreeg Jik Nihom het woord, nazaat van de familie Nihom. Zeven familieleden van Jik Nihom overleefden de bezetting niet. In zijn toespraak ging hij in op de familieleden die hij – als naoorlogse nazaat van de familie – wél heeft gekend. En op de herinneringen aan de overledenen die zij nog met hem konden delen. Nihom prees Vis voor het vele speurwerk. “Want ik merk, dat ik troost put uit het feit dat er meer bekend is over hoe mijn vermoorde familieleden leefden, aan de herinneringen aan hen, die nu zijn opgetekend in dit boek. We kunnen hun naam nu noemen, over hen vertellen. Opdat zij niet worden vergeten.” Hij benadrukte dat het belangrijk is om te weten wat er gebeurde. “Want als je niets weet, is het moeilijk om het een plek te geven.”

Leren van de Oorlog

Henk Vis vormt samen met Mirjam Schwarz de werkgroep Leren van de Oorlog in Winterswijk. De werkgroep heeft een boek en een lesprogramma ontwikkelend voor bovenbouwleerlingen van het basisonderwijs. Dat lesprogramma omvat een leskist, alsmede een gastles door Mirjam of Henk, een rondleiding door de synagoge en een excursie langs de monumenten die herinneren aan de Sjoa. Mirjam Schwarz legt uit: “We hebben dat programma ontwikkeld, opdat de verhalen verteld worden aan de kinderen, zodat ze beseffen wat er gebeurde. Dat er mensen zijn die geen laatste rustplaats hebben gekregen, maar die gewoon zijn vernietigd. En we roepen dan steeds dat de nazi’s dat deden. Dat klopt ook wel, maar het waren wel Winterswijkse NSB’ers, Winterswijkse mensen van de politie en marechaussee, Winterswijkse mensen die sympathiseerden met de Duitsers, die hielpen om de Winterswijkse Joden te verraden. We hopen dat de kinderen ervan leren om met respect met elkaar om te gaan.”Elly Engelsman-van Gelder zat met haar moeder Sientje van Gelder-Weiler ondergedoken, evenals haar broertje Jope en haar vader Aron David van Gelder. Het hele gezin overleefde zo de bezettingstijd, door de hulp van de families Stortelers en Bent, op twee onderduikplaatsen in Meddo. Mevrouw Engelsman sprak haar grote bewondering uit voor het doorzettingsvermogen waarmee Henk Vis de gegevens voor het boek heeft verzameld en vastgelegd. Ook wethouder Wim Aalderink, tevens historicus, ontving een boek.Het boek is te koop bij boekhandels Kramer en Holders, voor 34,50 euro en via de website van de werkgroep Leren van de Oorlog, voor 30 euro plus verpakkings- en verzendkosten.

Oorspronkelijk gepubliceerd in AchterhoekNieuws, auteur: Lydia ter Welle

 

Reacties zijn gesloten.