Jiddisch Nederlands Woordenboek is grootste Jiddische woordenboek

Met de publicatie van het online Jiddisch Nederlands Woordenboek is de wereld een bijzonder woordenboek rijker. Het Jiddisch Nederlands Woordenboek is het grootste Jiddische woordenboek sinds de verschijning van het YiddishEnglishHebrew Dictionary van Alexander Harkavy in 1924. Dat het grootste Jiddische woordenboek een Jiddisch Nederlands woordenboek is, is te danken aan Justus van de Kamp.

Hij is Nederlander en besloot dertig jaar geleden om een woordenboek te maken. Van de Kamp is niet-joods en studeerde over de geschiedenis van het Jodendom bij prof. Rena Fuks-Mansfeld aan de Universiteit van Amsterdam. De Jiddische woorden die hij tegenkwam schreef hij in een gealfabetiseerd schriftje. Toen het schriftje vol was stapte hij over op een computerprogramma: EinsteinWriter. In dit programma is Van de Kamp steeds voortgegaan. Toen hij vastliep omdat de moderne software niet meer rechtstreeks op DOS draait en zijn verzameling in EinsteinWriter niet meer publiceerbaar dreigde te worden, anders dan in het bejaarde computerprogramma waar niemand verder meer toegang toe heeft, verzamelde Van de Kamp hulplijnen. Met behulp van database-specialisten wist Van de Kamp zijn unieke lexicografische verzameling over te brengen naar software anno heden, waardoor de vrucht van zijn monnikenwerk op jiddischwoordenboek.nl is te zien.

Bij ieder woord is aangegeven waar minimaal één geschreven vindplaats is te vinden. Het is geen woordenlijst, maar veel meer. Er worden per woord verschillende betekenissen, vormen en spellingswijzen, gegeven. Volgens Van de Kamp bevat zijn woordenboek meer religieuze begrippen, meer geografische aanduidingen en meer natuurwetenschappelijke woorden dan welk ander Jiddisch woordenboek dan ook.

Voorafgaand aan de presentatie van het woordenboek vond een symposium plaats in het Instituut voor Sociale Geschiedenis IISG in Amsterdam. Uniek daaraan is het feit dat de lezingen allemaal van begin tot einde in het Jiddisch werden gehouden.

Babele zweigele
Bij de presentatie van het woordenboek gaf Van de Kamp aan dat hij het Jiddische woord voor het diertje wandelende tak – babele zweigele, had gevonden in een vroeg-twintigste-eeuws biologieboekje uit Warschau. De eerste decennia van de twintigste eeuw vormden de bloeitijd van de Jiddische lectuur en literatuur, zowel in Oost-Europa als in de Verenigde Staten. Maar het was ook de tijd van de slechte papierkwaliteit, die door verzuring wordt aangetast. Waardoor de bronnen letterlijk uit elkaar vallen, zegt Van de Kamp. Nog los van de menselijke verwoesting van het Oost-Europese Jodendom in de Shoa en de verwoesting van hun schriftelijke bronnen die daarmee gepaard ging.

Gereserveerde plaats op de eerste rij bij het symposium ter gelegenheid van de presentatie van het Jiddisch Nederlands Woordenboek

Gedereven
Dat er een Jiddisch Nederlands Woordenboek is verschenen dat ook nog eens het grootste Jiddische woordenboek is, berust op het loutere feit dat de auteur ervan, Justus van de Kamp een Nederlander is die er voor koos zijn woordenboek in het Nederlands en niet in een veel voor de hand liggender taal als Engels te vervaardigen. In combinatie met zijn decennialange gedrevenheid is de wereld nu iets rijker waarvan je wel de vraag kunt stellen hoe groot de belangstelling er voor is. Want Nederlands en Jiddisch is sinds ongeveer tweehonderd jaar niet meer de meest voor de hand liggende talencombinatie. Leeft Jiddisch in het Nederlandse taalgebied dan niet meer? Toch wel. In Antwerpen, ook Nederlands taalgebied, wordt niet alleen Jiddisch gesproken, er wordt ook in deze taal nog met grote regelmaat gepubliceerd. Jammer dat Van de Kamp daar geen kennis van heeft gehad. Die Antwerpse publicaties vormden voor hem nog geen bron. Maar Van de Kamp gaat door. Het online woordenboek breidt nog steeds uit dus ook equivalenten voor Jiddische woorden die tegenwoordig in het Nederlandse taalgebied worden gebruikt, krijgen wellicht nog hun plek in het Jiddisch Nederlands Woordenboek
.

Reacties zijn gesloten.