Tesjoewa is bescheidenheid, terugkeer naar ons ware ik, herleven en opnieuw geschapen worden

Gedurende de Hoge Feestdagen gaan er veel gedachten door ons hoofd. We beseffen dat we tesjoewa moeten doen, tot inkeer komen, voordat het te laat is. Tesjoewa, tefilla (gebed) en tsedaka (liefdadigheid) zijn de basis-ingrediënten van onze goede voornemens. Maar hoe we dit moeten doen, staat niet zo duidelijk beschreven.

Door: mr. drs. R. Evers, Opperrabbijn van Düsseldorf

Neem bijvoorbeeld tsedaka. Maimonides stelt dat het beter is vele kleine donaties te doen dan alles in één keer in een enorm bedrag aan de armen te geven. Voor wie de tsedaka geeft betekent iedere keer een beetje veel meer aandacht voor het lijdende deel van de mensheid dan een enkele hooghartige overschrijving van een vette bankrekening uit een ivoren, elitair torentje.

Tesjoewa

Uit de Joodse literatuur is bekend dat we ook tesjoewa met bescheiden, haalbare doelen moeten beginnen. We kunnen de wereld en onszelf niet overnacht veranderen. Van te grote doelstellingen worden we alleen maar verdrietig omdat we van meet af aan beseffen dat we die nooit zullen halen.
Kleine doelen geven ons een gevoel van succes en eigenwaarde. Als we beginnen met tien minuten stilte en zelfbezinning in plaats van roddel en achterklap tonen we onszelf “Yes we can!”.
Haalbare doelen geven ons ons zelfvertrouwen terug en schuiven iedere twijfel aan ons doorzettingsvermogen terzijde. G-ddelijke bijstand krijgen we ook – of misschien wel juist – bij bescheiden pogingen tot zelfcorrectie. G-d zegt tot het Joodse volk: “Open voor Mij een minuscuul gaatje als een naaldenprik en Ik open voor jullie de poorten van de Hemel”. Nooit meer lasjon hara (kwaad spreken) is vrijwel onmogelijk. Maar even een paar minuten nadenken voordat je wat over anderen zegt, kan je hele leven en dat van anderen veranderen.

Rabbi Abahoe vertelt over hetgeen er gebeurde aan het begin van de tijd. G-d overzag de toekomstige daden van de goeden en de slechten. Maar het was nog niet zo duidelijk welke daden Hij prefereerde. Pas toen de Tora aangaf dat G-d zag dat het licht goed was, werd duidelijk gekozen voor de goede mensen. Een uiterst opmerkelijke Midrasj. Denken we nu werkelijk dat G-d de daden van de slechte mensen zou waarderen?

Maar de waarheid luidt dat ook minder goede mensen goede dingen doen. De Alter van Kelm legt uit dat deze alleen een ander karakter dragen. Liefdadigheid kan gegeven worden bij een pompeus diner met een enorm bal, waar inderdaad heel veel tsedaka wordt opgehaald. Maar de intentie van de organisator was misschien iets grandioos neer te zetten waar de mensen nog jarenlang over zouden praten.

Tsaddikiem focussen op kleine, bescheiden daden. De vraag was: wat vond meer gunst in G-ds ogen? De grootse, wereldschokkende daden van de uitslovers of de bescheiden pogingen van nederige mensen die niet zulke grote ambities hebben?  G-d wil bescheidenheid en kleine stapjes. Anders is de kans op pocherij, terugval en teleurstelling te groot.

Vernieuwing van de band

Onze Chachamiem (Wijzen) vergelijken tesjoewa met de techiat hametiem, de herleving van de doden.  Werkelijk leven betekent verbonden zijn met G-d. Minder goede mensen zijn losgeraakt van G-d. De mens die vastgeroest is in zijn slechte gewoonten, heeft de essentie van het leven uit het oog verloren. Tesjoewa leidt tot echt leven.
Als we van slecht in goed veranderen heet dat een herleving van de mens, die uit een psycho-religieus dal naar boven drijft. Awerot (overtredingen) zijn problematisch. Sommige mensen worden er verdrietig van en zien geen weg meer terug. Maar Hasjem (G-d) wijst nooit iemand af die serieus nadenkt over zijn leven. Wanneer we oprecht tot inkeer komen, is er altijd een opening naar het echte leven, een leven vol positiviteit en verbondenheid met Hasjem.

 Tesjoewa tot de laatste adem

Tesjoewa voert ons tot de essentie van het leven. Deze essentie is zo belangrijk, dat wij deze touch met G-d niet mogen missen. In één van de gebeden tijdens de Hoge Feestdagen staat dat G-d tot onze laatste adem wacht of wij tesjoewa doen en ook dan nog onze tesjoewa aanvaardt.
Dit klinkt wel erg makkelijk! Hoe kan G-d onze tesjoewa op het allerlaatste moment accepteren, terwijl wij ons hele leven ‘verknald’ hebben met futiele aspiraties en nutteloze bezigheden?

Oprechte inkeer is de essentie van ons leven. Ook al doen we daar heel lang over! Als we uiteindelijk oprecht terugkeren tot Hasjem, verzacht dat alle fouten die we de afgelopen 90 of 100 jaren gemaakt hebben. We keren terug naar de Bron van het leven, de essentie van het universum. Die touch met G-d – ook op het allerlaatste moment – heet de essentie van ons bestaan. Als we deze essentie halen, maakt het eigenlijk niet veel meer uit wanneer die touch met de Bron van ons bestaan plaatsvindt, al geldt natuurlijk, zoals de Talmoed zegt (Awoda Zara 19a): ‘hoe eerder hoe beter’.

Techiat hametiem wordt vergeleken met het wonder van de regen: uit vergane zaadjes ontspruit nieuw leven.  Wat regen is voor de landbouw is tesjoewa voor ons geestelijk leven: een kwestie van spirituele herleving.

Sjana tova! 

Reacties zijn gesloten.