Alles is anders

De aanloop tot deze hoge feestdagen had ik zo niet voorzien. Ook de aanloop en viering van afgelopen Pesach en Sjawoeot had ik mij anders voorgesteld. Wij hadden prachtige programma’s voor de sjoel bedacht die wij niet mochten uitvoeren. De zomervakantie is voor velen anders ingevuld dan gepland en sommigen zijn überhaupt niet op vakantie gegaan. Zoveel privéplannen als gemeenschappelijke activiteiten moesten worden geannuleerd. Alles is anders gelopen dan gepland. 

Alles moet anders

Ja! Alles moet anders. Wij beginnen te wennen aan de anderhalve meter samenleving maar het blijft anders. We gaan niet zomaar bij elkaar langs en de spontaniteit van de ontmoeting is verdwenen. Overal worden wij geconfronteerd met aan- en afmeldingsplicht. Vaak worden wij van onze medemens gescheiden door plexiglas wat een bezoek naar de bakker of de visboer nog onpersoonlijker en vooral anders maakt. Wij spuiten alcohol op onze winkelkarretjes en overal liggen ontsmettingsmiddelen om onszelf en onze spullen te reinigen. Het is allemaal anders. En die vreselijke mondkapjes daar begin ik niet over! Deze onzichtbare en ongrijpbare vijand heeft onze levens op de kop gezet en heel anders gemaakt.   

Alles kan anders

Wij zijn vindrijk geworden. Via ZOOM, Teams of Facetime proberen we toch zoveel mogelijk op te vangen. Kleinkinderen zwaaien op afstand naar hun grootouders, en het blijft vaak bij een korte groet of sjabbat sjalom-wens vanuit de tuin of vanaf het balkon. De gemeente heeft zijn leden proberen te ondersteunen met maaltijdpakketten en de jom-tov pakketten. Iedereen heeft oog voor de ander en voor de kwetsbaren in onze samenleving. Sjoeldiensten in shifts of verandering van locatie, opsplitsen van groepen op verschillende locaties, zelfs een tent in de tuin. Het is allemaal anders maar het kan wel.

En wij worden hopelijk ook anders

De maand Elloel tot en met Jom Kippoer is een tijd dat wij erop worden gewezen dat ook wij anders kunnen zijn. Die gedachte ligt intrinsiek ook in de naam van de maand. De Joodse maanden hebben geen naam maar een nummer. In de Tora is Niessan “de eerste maand” en Tisjrie “de zevende maand” etc. Later hebben de rabbijnen Aramese namen aan de maanden gegeven om zo de kracht en de essentie van de maand te beschrijven. Elloel komt van het Aramese woord “verkennen”. In begin van parsjat Sjelach Lecha kiest Mosje twaalf mannen en geeft ze de opdracht “vejatoeroe et erets Kena’an” – “en zij zullen het land Israel verkennen”. De Targoem daar vertaalt het wordt “vejatoeroe” met “veyelleloen”. In dit laatste woord herkennen we het Elloel.

De kernkracht en de essentie van deze maand is “verkennen”. Dat wij onszelf verkennen, onze daden, ons gedrag, onze waarden en onze prioriteiten. Dat wij kijken hoe de zaken ook anders en beter kunnen. Dat wij onszelf eerlijk in de spiegel kijken en eerlijk erkennen waar wij tekort zijn geschoten. In tegenstelling tot wat wij vaak denken is het vidoej gebed (de zondebelijdenis) niet zozeer een opsomming van onze zonden tegenover Hasjem maar een bewustwording van onze eigen acties. De Rambam noemt het vidoej-gebed een essentieel, onmisbaar onderdeel van tesjoewa. Hij legt uit dat voordat de mens tot een duidelijke bewustwording komt het onmogelijk is om een stap verder te komen, de stap van kabala leatid, de verandering.

Wellicht is dit de verborgen zegen dat wij gedwongen zijn alles anders te moeten doen. De mens, een gewoontedier, heeft altijd moeite gehad met veranderingen. In deze tijden is anders plotseling niet meer eng maar de norm geworden. Als ‘anders’ kan voor de hele wereld dan kan het toch ook voor mijzelf? Misschien is dit het moment om uit de vastgeroeste gewoonten te stappen, deze tegen de “morele spiegel” te houden en te kijken of het niet misschien anders kan of anders moet? Als wij in deze tijden anders gaan acteren zal niemand het überhaupt merken!

Alles is anders, nu wij nog!

Chag sameach en Sjana Tova,

Rav Menachem, AMOS-sjoel

Reacties zijn gesloten.