Pesach brochure 5781

Klik HIER voor de Pesach brochure in PDF formaat.

Klik HIER voor de volmacht voor het verkopen van Chameets via de NIHS Amsterdam.

Pesach brochure 5781
28 maart – 4 april 2021


Eerste Sederavond          uitgaande sjabbat 27 maart
Tweede Sederavond       zondagavond 28 maart

Let op:

Alle data en tijden voor kasjeren, sjioerim, enz. zijn onder voorbehoud. Vanwege de situatie met het Coronavirus is niet zeker dat dit op de aangekondigde wijze door kan gaan. Er zijn online sjioerim te volgen. Neem voor meer informatie contact op met de betreffende Joodse Gemeente of rabbijn.

Inhoud

Overzicht tijden erev Pesach en 1e dag Pesach.

Voorwoord.

Wenken voor Pesach.

Instructies voor het kasjeren voor Pesach.

Kasjeren van het gerei

Waar kunt u kasjeren?

Chameets-onderzoek – Bedikat Chameets.

Voorbereidingen in de keuken.

Chameets verbranden.

Instructie verkopen chameets.

Ta’anit Bechorim.

Voorbereiding voor de seder.

Sjabbat Hagadol

Huisdieren.

Verkoop Pesach-artikelen.

Overzicht sedercursussen en op Pesach gerichte sjioeriem.

Vragen aan de rabbijn.

Verkorte seder voor ouderen.

Overzicht Pesach-producten.

Vragen over Pesach.

De beracha over bloeiende vruchtbomen.

Speciaal voor kinderen! Doe je mee?.

Volmacht voor het verkopen van Chameets.

Overzicht tijden erev Pesach en 1e dag Pesach

 DatumZone A’damZone 1Zone 2Zone 3Zone 4Zone 5
Bedikat chameetsDonderdag 25 maartNà 19.45 uurNà 19.47 uurNà 19.46 uurNà 19.48 uurNà 19.49 uurNà 19.39 uur
Begin vasten bechorimDonderdag 25 maart4.47 uur4.35 uur4.38 uur4.40 uur4.44 uur4.45 uur
Einde vasten bechorimDonderdag 25 maart19.45 uur19.47 uur19.46 uur19.48 uur19.49 uur19.39 uur
Chameets verbrandenVrijdag 26 maart11.26 uur11.26 uur11.26 uur11.26 uur11.26 uur11.26 uur
Begin sjabbatVrijdag 26 maart18.45 uur18.40 uur18.40 Uur18.45 uur18.45 uur18.45 uur
Chameets verbodSjabbat 27 maart10.04 uur10.04 uur10.04 Uur10.04 uur10.04 uur10.04 uur
Chameets wegruimen en kol chamiraSjabbat 27 maart11.25 uur11.25 uur11.25 Uur11.25 uur11.25 uur11.25 uur
Begin jom tovUitgaande Sjabbat 27 maart19.48 uur19.50 uur19.50 uur19.52 uur19.53 uur19.43 uur
Chatsot halaila  Uitgaande Sjabbat 27 maart00.46 uur00.46 uur00.46 Uur00.46 uur00.46 uur00.46 uur

Voor de rest van Pesach zie de NIK Loeach 5781.

NIK Weekbericht iets voor jou?

Het NIK stuurt wekelijks een e-letter uit: het NIK Weekbericht. Het weekbericht geeft wekelijks inzicht in de evenementen en gebeurtenissen in Joods Nederland aan de hand van posters, artikelen, verslagen en foto’s. Daarnaast staat er een kort stuk over de Parsja van de betreffende week (stuk uit de Tora dat wekelijks wordt gelezen) in. Regelmatig staan er ook stukken in van Lord Jonathan Sacks, em. Opperrabbijn van Groot-Brittannië. Heb je interesse in het wekelijks ontvangen van dit weekbericht? Meld je dan aan via de homepage van onze website www.nik.nl of stuur een e-mail aan info@nik.nl onder vermelding van Parsja Post. Dan kun je ook genieten van wekelijks Joods nieuws en Joodse wijsheid in jouw e-mail brievenbus. Mocht je het weekbericht al ontvangen dan hoef je je niet opnieuw aan te melden.

Daarnaast … is het NIK met nieuws en achtergronden te vinden op Facebook en Twitter. Je vindt onze pagina als je in de zoekbalk van Facebook intypt: NIK Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap Joodse Gemeenten. Via Twitter kun je ons volgen via @JoodsNL. Ga jij ons ook daar volgen?

Voorwoord

Kwatsch?

Ik heb een tweetal vrienden die een “onderneming” hebben Kwatsch geheten. Met Kwatsch brengen ze overigens heel veel waarheid. 

In een door Kwatsch gezongen lied over de seideravond klinkt het: 

Seideravond, seideravond

Heilig moment van vrijheidsdrang

Seideravond, seideravond

Niets is veranderd

Levens lang

Twee elementen klinken hierin door. Er is een moment van vrijheidsdrang, daarnaast zien we hoezeer seideravond ook vast zit in onze traditie. Ieder jaar lopen we immers dezelfde ceremonie door. Bij het nadenken over dit artikel liep ik tegen diezelfde paradox aan.

De Tora leert ons namelijk over de chipazon die er was tijdens de nacht van de uittocht uit Egypte. Chipazon wordt letterlijk vertaald met haast. Rav S.R. Hirsch leert ons dat het gaat om de wil, de drang, het zoeken naar vrijheid, naar het ontsnappen uit Egypte. In die sfeer aten onze voorouders hun Korban Pesach samen met matsa en maror.

Het frappante is dat we ook ieder jaar weer met Pesach de Haggada van verleden jaar, van voor 10, 100 en 1000 jaar geleden lezen.

Eigenlijk past dat niet helemaal in deze tijd. Deze tijd is de tijd van chipazon.  Als we aankomen op onze vakantiebestemming sturen we snel een whatsapp naar de familie thuis met de eerste foto. Op familiebezoek in het buitenland gaan we zondagmiddag livestreamen om vooral onze favoriete voetbalclub te zien spelen. Tegenwoordig is daar de Zoomzitz podcast bij gekomen om vooral het Nederlands Jiddische nieuws niet te missen. Chipazon, haast, flitsende haast dat is het helemaal, we kunnen overal tegelijk zijn.

Hoe kunnen we dan verwachten dat de jeugd en niet zo jeugd toch deelnemen aan die eeuwenoude seider?

Als u als seider-gever of leider van de seider opgegaan bent in die chipazon-wereld dan heeft u een probleem. U denkt misschien ook zonder er veel tijd in te steken maak ik er wel iets moois van. Guess what, you are mistaken. Zonder voorbereiding, zonder inleving kijkt u na tien minuten naar verveelde gezichten, een stormloop naar het toilet en minstens drie ingeslapen deelnemers. Het is uw taak zichzelf en daarmee alle deelnemers voor te bereiden op een andere Chipazon. 

Het is al weer een tijdje geleden dat ik een boek heb aangeschaft dat de Passover survival kit heet. Het is geschreven door Shimon Apisdorf een Amerikaanse schrijver. Op de voorpagina van dat boek zie je een seider met acht deelnemers waarvan alleen de vader van het gezin nog bezig is met de seider. En de rest? Dat laat ik aan uw verbeelding over. 

In dit boek legt hij dit probleem uit. De chipazon van 2021, 2031 en 2051 is flitsend en verbeeldend. Maar het geeft geen diepgang, geen zelfbewustzijn, geen persoonlijke betekenis en geen verdieping in uw relaties. Het is juist de chipazon van de seider die dat wel aanreikt. In die dramatische allereerste seideravond stapten onze voorouders uit de spirituele nacht van Egypte in een spirituele dag. Ze stapten in een diepe relatie met Hashem en de rest van ons volk. Een relatie die diepgang, zelfbewustzijn en zingeving betekende. Het was de drang naar die chipazon die de essentie vormde van wat onze voorouders die nacht hebben gevoeld.

Het is de seideravond die al eeuwenlang dezelfde is, die het framework aanbiedt om deelgenoot te worden van die chipazon. Onze geleerden hebben eeuwen geleden ook al beseft dat dat niet altijd zo makkelijk is. Ze hebben de seideravond vol gemaakt met allerlei prikkels om de jeugd erbij te houden. Zo brengt de Sjoelchan Aroech in hoofdstuk OC 473 dat het goed is om “snacks” aan de kinderen te geven. En wat denkt u van het verstoppen van de afikoman en van het zeggen van Ma nisjtana? Als u alleen maar denkt dat ook de oudere deelnemers aan uw seider hier voordeel aan hebben, laat dat dan vooral niet na, betrek ze erbij. Met al die inspanningen wordt het inderdaad een heilig moment van vrijheidsdrang.

Verleden jaar heeft mijn vader zoals zo velen vanwege Corona helemaal in zijn eentje geseiderd. Hij zat daar alleen, van hem leer ik ontzettend veel. Hij is iemand die weet wat de chipazon is, hij heeft geleerd en gevoeld hoe onderscheid te maken tussen die twee soorten chipazon. Daarom heeft hij zich niet eenzaam gevoeld die avond, hij voelde zich verbonden met meer dan drieduizend jaar Joodse geschiedenis.

Die vrijheidsdrang beleef ik ieder jaar ook nog op een heel bijzondere andere manier. Gedurende twee decennia had ik het genoegen overbuurman te zijn van een chassidische buurman. Tussen ons ontstond een warme vriendschap. Hij liep op een gegeven moment op seideravond om half drie ‘s nachts bij mij voorbij met streimel en bekkesche, de Chassidische kledingstukken, zoals dat heet. Toen ik hem weer zag vroeg ik hem waarom hij buiten liep. Zijn antwoord was: Begleiten Elijohu hanowi of terwijl: Ik wilde de profeet Elijahoe “begeleiden” nadat hij bij mij op de seider was geweest. Dat ben ik ook gaan doen. Het is beslist verfrissend om na de seider even te lopen in de koele nachtlucht. Maar het doet ook iets met je. Je neemt de hele seider even mee. Ergens voel je iets intens-spiritueels; het is een bijzondere wandeling. Bij thuiskomst verdwijnt dat spirituele ergens in de donkere en stille nacht, het is een moment van innige verbintenis met al die generaties die de seider hebben gevierd. Het is een moment van: levenslang!

Rabbijn Shmuel Katz, Joodse Gemeente Amsterdam

Wenken voor Pesach

• Met gebruikmaking van een volmacht-formulier kunt u het rabbinaat verzoeken uw chameets te verkopen. Het formulier kunt u vinden op www.nik.nl

• Pesach begint dit jaar op motsa’ee sjabbat. Dit heeft behoorlijk wat gevolgen. Daarom staat in deze brochure een uitgebreide praktische handleiding over de voorbereidingen van Pesach.

• In de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 maart wordt het om 2 uur zomertijd. Tijdens sjabbat en jomtov stelt u niet handmatig de klokken bij. Houd dus goed rekening met de zomertijd en bedenk dat het een uur later is dan wat de klok aangeeft. Tijden in de Loeach en in de Pesachbrochure zijn de zomertijden. Maandagavond 29 maart na nacht kunnen de klokken op zomertijd worden gezet.

• De belangrijkste mitswot (plichten) op de sederavond:

– het eten van matsa

– het eten van maror

– het drinken van vier bekers wijn

– het vertellen over de uittocht uit Egypte.

Zie hiervoor de haggada, die in vele uitgaven te verkrijgen is.

De WIZO Giftshop biedt een haggada aan met Hebreeuwse tekst, fonetische weergave en Nederlandse vertaling. www.wizogiftshop.nl

• Op de eerste dag Pesach (28 maart) wordt ’s morgens in sjoel

tefillat Tal gezegd, een bede om dauw voor het land.

• Vanaf de tweede avond Pesach wordt de omer geteld. Dit is een periode van 49 dagen tot Sjawoe’ot. Een deel van de 49 dagen worden bepaalde treurrituelen in acht genomen. Tot rosj chodesj Ijar is er nog geen treur. Ook op de 33e dag van de omer is er geen treur. Jom Ha’atsma’oet (15 april) en Jom Jeroesjalajiem (10 mei) zijn feestdagen die, ondanks dat zij in de omerperiode vallen, worden gevierd.

• Dinsdag 30 maart t/m vrijdag 2 april zijn de chol hamo’eed dagen (tussendagen). Ook deze dagen kennen specifieke voorschriften, zie

Kitsoer Sjoelchan Aroech, p. 570-577.

Instructies voor het kasjeren voor Pesach

Kasjeren van het gerei
Bij voorkeur gebruiken wij op Pesach eetgerei en vaatwerk dat slechts voor dit feest bestemd is. Wil men ook de voorwerpen van ‘door het jaar’ gebruiken, dan bestaat daartoe in sommige gevallen de mogelijkheid van kasjeren. Chameets-voorwerpen die niet op Pesach worden gebruikt, moeten goed worden opgeborgen.
Waar een gemeentelijke gelegenheid tot het kasjeren van vaatwerk aanwezig is, moet men hier bij grote voorkeur gebruik van maken. Kan dit niet, dan volgen hier de belangrijkste bepalingen.

• De te kasjeren voorwerpen moeten de laatste 24 uur voor het kasjeren geheel schoon en ongebruikt hebben gestaan. Alle te kasjeren voorwerpen moeten vooraf intensief en aanslagvrij zijn gereinigd.

Een chameets pan waarin men kasjert, moet eerst zelf worden gekasjerd. Daartoe wordt de pan tot de rand met water gevuld en opgezet tot het water kookt. Dan werpt men er een gloeiende steen in of houdt er een pook in die eerst op het vuur tot gloeien is gebracht, zodat het kokende water over de rand loopt.
Daarna dompelt men de te reinigen voorwerpen eenmaal (met behulp van een net of mandje) in de pan, zodat de voorwerpen geheel worden omgeven door het water, dat voortdurend op kookhitte wordt gehouden. Hiervoor houdt men tegelijkertijd met de te kasjeren voorwerpen een gloeiende pook of steen in het kokende water. Men neemt de voorwerpen er dan dadelijk weer uit (eventueel met een tang) en spoelt ze met koud water af.

• Vorken, lepels, aluminium borden of pannen, messen uit één stuk en alle houten voorwerpen kunnen op deze wijze worden gekasjerd. Indien de aluminium pannen niet uit één stuk zijn vervaardigd, kunnen ze worden gekasjerd, mits de plekken waar de delen zijn vastgeklonken vóór het kasjeren met een gas- of steekvlam worden gegloeid. Voorwerpen van aardewerk (en ook porselein) en hoorn kunnen niet worden gekasjerd en dus niet tijdens Pesach gebruikt worden.

• Fornuizen, gastoestellen, e.d. moeten worden gegloeid. Elektrische kookplaten dienen een tijd lang hoog te branden nadat ze eerst goed zijn gereinigd. Daarna gloeit men ze van buiten met een steekvlam, indien het niet mogelijk is ze met aluminiumfolie te bedekken. Ovens moeten goed worden gereinigd, bijvoorbeeld met een ovenreiniger. Hierna kasjert men met een steekvlam.
Losse delen worden met aluminiumfolie bedekt.

De wanden van magnetrons worden niet warm, zoals de andere typen ovens. Reinig de magnetronoven zorgvuldig, plaats er een open glazen bak in met water met een beetje schoonmaakmiddel en zet de magnetron aan zodat de damp vrij kan circuleren.

• Aanrechten, gootstenen, keukentafels (ook formica) enz. kunnen door het gieten van kokend heet water over een gloeiende steen of pook worden gekasjerd. Het is aan te bevelen om voor Pesach voor een aparte afdekking zorg te dragen.

Kasjeren van glaswerk
Glas wordt als volgt gekasjerd:
• Het glas dient minimaal 24 uur zonder onderbreking in water ondergedom­peld te zijn.
• Daarna dient het water verschoond te worden en moet het glas opnieuw minimaal 24 uur onder water staan.
• Daarna dient opnieuw het water verschoond te worden en moet het glas voor een derde keer 24 uur onder water staan.
• Voorwerpen van Pyrex, Duralex enz. kunnen niet worden gekasjerd.
• Informatie over het kasjeren van afwasmachines en plastic voorwerpen, is verkrijgbaar bij het rabbinaat.

Waar kunt u kasjeren?

Voor het kasjeren van uw vaatwerk en het touwelen in het mikwe kunt u op de volgende plaatsen terecht:

Amsterdam
JCC (alleen op afspraak, geef vooraf aan om hoeveel stukken het gaat)
zondag 21 maart van 10:00 tot 17:00 en woensdag 24 maart van 12:00 tot 17:00

Kosten:

Leden: gratis

Niet-leden (meer dan 7 stuks):€ 10

Niet-leden (tot en met 7 stuks): € 5

Contant (gepast) betalen
Informatie via www.nihs.nl of info@nihs.nl

Eindhoven
Hendrik Casimirstraat 23

Op afspraak: rabbijnsimcha@gmail.com / 06-36268005

NIG Den Haag
Chaj, Spaarwaterstraat 200
Dinsdag 23 maart van 16.00-18.00 uur
Aanmelden: rabbi@joodsdenhaag.nl  

Rotterdam
Op afspraak: jvorst@nig-rotterdam.nl  / 06 24253307

Chameets-onderzoek – Bedikat Chameets

Het chameets-onderzoek is dit jaar op donderdagavond 25 maart na nacht (zie tijden blz. 3).

Al  het  chameets-voedsel,  dat  men  op  vrijdag   en   sjabbatochtend   wil   eten,   dient  op  een  aparte  plaats  bewaard  te  worden. Ingaande de zoekavond moet het  huis  al  helemaal  klaar  zijn  voor  Pesach.

Voordat het onderzoek begint zegt men een beracha:



Baroech atta H’ Elo-kenoe melech ha’olam asjer kidesjanoe bemitsvotav vetsivanoe al bi’oer chameets.

“Geprezen bent U, o G’d, Koning van de wereld, Die ons geheiligd heeft met Zijn geboden en ons opgedragen heeft chameets te verwijderen.”

Wanneer verschillende mensen samen bedikat chameets doen, moeten allen de beracha horen en zij antwoorden met ‘amen’, die meestal wordt uitgesproken door de ba’al habajit (de heer des huizes).


Indien men zelf niet in de gelegenheid is om chameets te zoeken, mag men een sjaliach (vertegenwoordiger) aanstellen. Wanneer de sjaliach de bedikat chameets alléén doet, zegt hij de beracha.


Tussen de beracha aan het begin van het onderzoek en de verklaring van nietigheid van chameets die na het onderzoek wordt uitgesproken, mag er niet worden gesproken, tenzij de interruptie te maken heeft met het zoeken en wegruimen van chameets.

HANDIGE CHECKLIST VOOR HET ZOEKEN NAAR CHAMEETS
□ zolder, kelder                       □ in en om grote apparaten                          □ boeken
□ kantoor                                 □ zakken en omslag van kleding                    □ kasten en laden
□ tuin en veranda                   □ schooltassen, koffers                                   □ vuilnisbakken
□ dierenhokken                       □ meubilair, kinderstoelen                             □ stofzuigerzakken
□ garage en auto(‘s)               □ kinderwagen, bakfiets                                  □ toetsenbord
□ toilettafel/-kast                   □ school- en sjoelkluisjes  

Gebruikelijk is om het chameets te zoeken met een brandende kaars, omwikkeld met een handvat van aluminiumfolie. Eventueel kan men een zaklantaarn gebruiken. Sommigen nemen een veer, een houten lepel en een zakje om het gevonden chameets in te deponeren. Wanneer men chameets heeft gevonden, moet men het goed opbergen om het de volgende ochtend te verbranden

Nadat alles goed onderzocht is, zegt men de volgende verklaring:


“Al het chameets en het gerezene dat zich in mijn gebied bevindt, dat ik niet gezien heb en niet vernietigd heb en waarvan het bestaan mij niet bekend is, verklaar ik nietig zoals het stof der aarde.”

Voorbereidingen in de keuken

Omdat het koken en andere voorbereidingen voor Pesach op zijn laatst op vrijdag plaats moeten vinden, is het aan te bevelen om de keuken op donderdag voor te bereiden, alsof het vrijdag erev Pesach zou zijn. Tenzij men een ander fornuis heeft, dient het koken in chameets-pannen op donderdag beëindigd te worden.  Zelfs als men eten in chameets-pannen voor sjabbat wil koken, gebruik dan niet echt chameets, zoals lokschen, vermicelli, gerst enz. omdat voedselresten aan de pannen blijven kleven en deze op sjabbat niet goed kunnen worden schoongemaakt.

Nadat men het koken in chameets-pannen beëindigd heeft, dient men, net als in  andere  jaren,  alle  chameets-pannen  die  men  niet  langer  nodig  heeft  op  te  ruimen.  Verwijder al het chameets uit de keuken en berg het ergens anders op. Het fornuis, het aanrecht enz. dienen gekasjerd te worden. Bedek de tafels en de oppervlakten waar gewerkt wordt. Een chameets-pan mag niet  meer op het fornuis geplaatst worden nadat dit gekasjerd is. Nadat het aanrecht en de keuken klaargemaakt zijn voor Pesach mag men bovendien geen chameets of voedsel dat in chameets-pannen is klaargemaakt meer in de keuken brengen of daar wassen.  Zodra de keuken klaar is voor Pesach kan men beginnen met het bereiden van het Pesach-dikkeeten voor sjabbat en Jomtov. Let bijzonder goed op dat men de handen wast na het aanraken van chameets-eten of chameets-pannen in een andere kamer, voordat men opnieuw in de keuken aan het Pesach-voedsel werkt.

Brood voor sjabbat

M.b.t. brood geldt het volgende:

•  zorg voor lechem misjne (twee hele broden of broodjes) voor vrijdagavond en lechem misjne voor sjabbatmorgen en houd dit uit de keuken.

•  koop de juiste maat challes zodat zij makkelijk in hun geheel opgegeten kunnen worden en er niet onnodig brood overblijft.

•  wie zelf challes bakt, en ‘challa’ neemt, verbrandt dit op vrijdag.

•  er dient niet meer chameets te zijn dan noodzakelijk is voor de maaltijden op vrijdagavond en sjabbatmorgen.

Chameets verbranden

Al het chameets, behalve het chameets dat door middel van een volmacht via het rabbinaat aan een niet-Jood is verkocht, en het chameets dat nog opgegeten   moet worden, dient op vrijdag 26 maart te worden verbrand, bij voorkeur voor 11.26 uur. Kol chamiera wordt niet gezegd op vrijdag.   Het   chameets dat verkocht gaat worden, dient op deze tijd al weggeruimd te zijn.

Instructie verkopen chameets

Het is de plicht (mitswa) ervoor te zorgen dat gedurende Pesach zich geen enkel chameets in Joods bezit bevindt, ongeacht waar zich dit bevindt. Het chameets wordt daarom vernietigd, in openbare vuilcontainers gestort, of weggegeven aan een niet-Jood.
Ten onrechte meent men vaak dat het rechtstreeks aan een niet-Jood verkopen van chameets of het verkopen van chameets via een volmacht aan het rabbinaat, een verplichting is die behoort bij de voorbereidingen van Pesach.
Het is alleen zo dat wanneer men zijn chameets niet wil vernietigen, of wegschenken, er de mogelijkheid tot verkoop bestaat. Geadviseerd wordt om de verkoop via een volmacht aan het (opper-) rabbinaat te realiseren.

NIHS Amsterdam
Tot donderdag 25 maart, 15.30 uur Formulieren die na deze datum/tijd binnenkomen worden niet meer meegenomen als verkochte chameets. In dat geval blijft de chameets in uw bezit.

Kosten van een volmacht: 5 euro. De volmacht kan via de website van de NIHS (tabblad Formulieren) worden ingevuld, ingeleverd en betaald.

Het NIHS volmacht- formulier kunt u dit jaar uitsluitend online invullen

Vul het formulier volledig in op deze link: https://nihs.nl/formulieren/pesach-chamets-verkopen/

IPOR
Tot maandag 22 maart, 12.00 uur

Vraag een formulier op bij rabbi.spiero@ipor.nl

Formulieren die na deze datum/tijd binnenkomen worden niet meer meegenomen als verkochte chameets. In dat geval blijft de chameets in uw bezit.

Postbus 7967

1008 AD Amsterdam

Ta’anit Bechorim

De begintijd voor de vastendag voor de eerstgeboren mannen en jongens vindt u op blz. 3. In diverse synagogen vindt na het einde van de ochtenddienst een siejoem (het beëindigen van een Talmoedtraktaat of een zesde deel van de Misjna) plaats, gevolgd door een se’oedat mitswa (een feestelijke maaltijd). Eerstgeboren deelnemers hieraan hoeven de rest van de dag niet te vasten.

In verband met het coronavirus is de vraag gesteld of online deelname aan de sijoem mogelijk is als vervanging van de vastendag. Online deelname is toegestaan waarna de bechor niet hoeft te vasten (antwoord rabbi Osher Weiss). De Kaddiesj Le’itchadeta kan alleen worden gezegd bij de fysieke aanwezigheid van een minjan.

Begin van sjachariet op donderdagochtend 25 maart:
Den Haag: om 07.30 uur (Cornelis Houtmanstraat 11)

Sjoel NIG NHNW in Heemstede: donderdagochtend 25 maart zal er waarschijnlijk een sijoem plaatsvinden in de sjoel te Heemstede. Voor meer informatie: Rabbijn S. Spiero rabbijnspiero@nignhnw.nl

Amstelveen: vrijdagochtend 26 maart om 07.00 uur. Deze dienst wordt gevolgd door een sijoem en een maaltijd.

Voorbereiding voor de seder

Alle voorbereidingen voor sjabbat en Jomtov dienen voor sjabbat (vrijdag 26 maart 18.40-18.45 uur, afhankelijk van de tijdzone) beëindigd te zijn.

Voorbereiden van het maror (bitterkruid): gesneden of geraspte mierikwortel moet in een goed afgesloten glazen pot worden bewaard om de scherpte te behouden. Het helpt wanneer de pot vol is en in de ijskast wordt bewaard. Als men sla gebruikt dient dit voor sjabbat onderzocht te worden en vervolgens afgesloten bewaard te worden tot de seder. Mierik en sla mogen niet in water ondergedompeld blijven (24 uur weken staat gelijk aan koken; gekookte mierik of sla is niet geoorloofd als maror). Bereid de charoset, rooster het ei en het been, bereid het zoute water.

Verwijder alle bedrukte afsluitingen van pakjes en flessen zodat voorkomen kan worden dat letters of woorden op sjabbat of Jomtov gebroken worden.

Als u een speciale kamer heeft waar geen chameets komt op sjabbat, dan kunt u de sederavondtafel al op vrijdag dekken. De sederavondtafel mag niet op sjabbat gedekt worden.

Jomtov-kaarsen, die zonder nader werk in de kandelaars kunnen worden geplaatst, dienen te worden klaargemaakt. Vergeet niet de sjabbatklok in te stellen gericht op het tijdstip dat de seder zal eindigen. Dit is gewoonlijk later dan waarop men normaal op vrijdagavond het licht laat uitgaan. Let op: die nacht begint de zomertijd. Je kunt de klok op sjabbat en jomtov niet zelf aanpassen; dit mag pas maandagavond na nacht.

Met alle verdere voorbereidingen voor de Jomtov, inclusief die voor de seder, mag men pas na nacht (zaterdagavond 27 maart, 19.43-19.45 uur, afhankelijk van de tijdzone) beginnen.

Eten voor sjabbat

Het probleem: Op Sjabbat dient men drie maaltijden te eten. Bij de eerste twee maaltijden dient men brood te eten. De eerste maaltijd moet op vrijdagavond gegeten worden, terwijl de andere twee maaltijden overdag gegeten dienen te worden. Het is vereist dat men bij de maaltijden van sjabbat de bracha ‘hamotsi’ uitspreekt over twee hele broden of broodjes. Na het vierde uur, d.w.z. na 10.04 uur, mag men echter geen brood meer eten. Het eten van matze is op erev Pesach niet toegestaan. Er is ook een mitswa om op sjabbat warm voedsel te eten.

De oplossing: aanbevolen wordt om op vrijdagmiddag reeds van het voor Jomtov in Pesach-dikke pannen gemaakte voedsel te eten, zonder daarbij brood of matze te gebruiken. Ook op vrijdagavond eet men uit Jomtov-gerei in een kamer die – behalve de beide broden voor sjabbat – geen chameets bevat. De beide (chameets-)broden legt men (bij voorkeur in plastic zakken) op een apart tafeltje in dezelfde kamer neer. Aan deze aparte tafel eet iedereen 30 gram brood ter gewicht van een ei. Dan spoelt men de mond, verwijdert het chameets en zet de maaltijd voort aan de Jomtov-tafel zonder genot van brood en matze. Het tafelkleed waarop de kruimels van chameets liggen, dient men goed en zorgvuldig uit te slaan om het chameets ervan te verwijderen. Berg het op bij het chameets-gerei.

Het is aan te bevelen om voor de ‘broodmaaltijden’ gebruik te maken van plastic borden en bestek, die op sjabbat kunnen worden afgespoeld – echter niet in de keuken. Gooi de borden, het bestek en de kruimels, na gebruik, weg in een openbare afvalbak, die zonder pasje te openen is.

Sjabbat Hagadol

Sjabbat begint op vrijdagavond 18.40-18.45 uur, afhankelijk van de tijdzone (mincha en ma’ariev).

Naast de sjabbatkaarsen wordt een kaars (vlam) aangestoken die de gehele sjabbat blijft branden zodat met dat vuur op zaterdagavond de Jomtovkaarsen kunnen worden aangestoken.

Maaltijden van vrijdagavond en sjabbatochtend

Als deze maaltijden van Pesach-borden gegeten worden, dienen kiddoesj en hamotsie aan een aparte tafel (bij voorkeur in een andere kamer) gemaakt te worden, met de bedoeling dat dit behoort bij de aan een andere tafel te nuttigen maaltijden. Daarna moet iedereen alle kruimels afslaan, handenwassen (zonder beracha, maar ter reiniging in verband met chameets), de mond spoelen, waarna men naar de Pesach-tafel kan verhuizen.

Nadat men de chameets- ‘maaltijd’ gegeten heeft, moeten alle kruimels verwijderd worden en in het toilet gegooid. Na de vrijdagavondmaaltijd mogen al het bestek, borden en potten die opnieuw op sjabbat-ochtend gebruikt zullen worden, normaal afgewassen worden (let op: was geen chameets-artikelen af in de Pesach-gootsteen; gebruik de wastafel van het toilet, de badkamer of een slaapkamer).

Andere voorwerpen en de voorwerpen die niet op sjabbat-ochtend gebruikt worden mogen niet echt afgewassen worden, maar slechts afgespoeld en opgeborgen.

De ochtenddienst wordt vroeger dan normaal begonnen, veelal om 7.00 uur of om 7.15 uur. Het tijdstip waarna geen chameets meer mag worden gegeten – hafsakat achielat chameets is: 10.04 uur. Men dient voor 10.04 uur ten minste één maaltijd gegeten te hebben met lechem misjne (twee hele broden of broodjes). Sommigen eten twee maaltijden met daar tussen een pauze (men gaat tussendoor bijvoorbeeld even wandelen). Chameets of voedsel dat in chameets-pannen klaargemaakt is, mag na 10.04 uur niet meer worden gegeten.

Sjabbat, vóór 11.25 uur

Spoel al het chameets-vaatwerk af, veeg de vloer (verwijder alle kruimels van tapijten, maar borstel niet hard) en gooi alle chameets-overblijfselen en kruimels in het toilet.

Het is wellicht een goed idee het gedeelte van de vloer waarboven men eet met grote vellen papier of plastic te bedekken, zodat het makkelijker is de kruimels te verwijderen. Gebruik geen tapijtrolveger omdat deze zelf vervolgens van chameets gereinigd moet worden. Berg al het chameets-gerei, tafelkleden, servetten, wijnflessen en al het andere niet-Pesach eten weg. Gooi wanneer er een eroev is de borden, het bestek en de kruimels, na gebruik, weg in een openbare afvalbak, die zonder pasje te openen is. Zo dat niet kan: reinig borden en bestek; berg ze weg/gooi ze weg; schud de kruimels (naar) buiten uit.

‘Kol Chamiera’ dat men in andere jaren na het verbranden zegt, dient voor 11.25 uur gezegd te worden:

Na 10.04 uur mogen matzeballen en ander voedsel dat matze bevat, zoals bijvoorbeeld koek of gremselich, worden gegeten, maar geen matze zelf. Voedsel dat na aanvang van de middag (12.46 uur) gegeten wordt, telt als se’oeda sjeliesjiet (de derde maaltijd). Omdat het deze Sjabbat ook niet geoorloofd is om matzes te eten, gebruikt men bij deze derde maaltijd, indien niet ’s morgens voor 10.04 uur genuttigd, alleen andere spijzen en vervallen dus motsie en bensjen.

Sjabbatnamidddag na 16.27 uur

Na 16.27 uur mag men geen zwaar voedsel, bijvoorbeeld matzeballen eten, noch mag men wijn drinken.

Men mag geen enkele voorbereidingen voor de seder treffen totdat sjabbat afgelopen is.

Motsa’ee Sjabbat: 19.43-19.50 uur

sjabbat eindigt (afhankelijk van de tijdzone) om 19.43-19.50. Op dat moment begint de Jomtov. In sjoel wordt ma’ariev gedawwend. Thuis wordt “Baroech hamawdiel been kodesj lekodesj” gezegd en worden vervolgens de Jomtov-kaarsen met behulp van een bestaande vlam aangestoken. Alle voorbereidingen voor Jomtov kunnen nu plaatsvinden.

Als de mierikwortel niet op vrijdag geraspt was, of wanneer deze zijn scherpte verloren heeft, raspt men deze dan nu met een ‘sjinoei’ – verschil, bijvoorbeeld op een (papieren) servet en niet direct in een potje.

Stel het begin van de seder niet overbodig uit. De afikoman dient voor ‘middernacht’ (d.w.z. 00.46 uur) gegeten te worden.

Huisdieren

Het verbod om tijdens Pesach chameets in huis te hebben kan ook gevolgen hebben voor uw huisdieren. Veel soorten dierenvoeding bevatten namelijk granen die men niet in huis mag hebben. Daarnaast wordt er vaak soja, rijst of maïs aan toegevoegd, die uw viervoeter, vogel of vis, in tegenstelling tot uzelf, wel mag eten. Omdat de meeste honden en katten geen liefhebbers van matzes zijn, geven we hier een paar algemene tips.

Geef het dier zoveel mogelijk vers voer: vis, hart, pens enzovoorts. Koop het voor Pesach en vries het in kleine dag porties in.
U kunt er eventueel wat in bouillon verkruimelde matze doorheen doen.
Blikvoer dat geen granen bevat is toegestaan.
Voor vragen omtrent overige diersoorten en hun voeding op Pesach kunt u contact opnemen met de ressortale rabbinaten of het Opperrabbinaat voor Nederland. Let op: sommige dieren kunnen bij een plotselinge verandering van voeding erg ziek worden. Raadpleeg hiervoor uw dierenarts.

Verkoop Pesach-artikelen


Amsterdam
– Jumbo Amsterdam         Kastelenstraat 70              020-301 2680

– Mouwes                             Kastelenstraat 261            020-661 0180

– Rimon Deli                        Kastelenstraat 69              020-644 7567

– Slagerij Marcus                Kastelenstraat 111-A        020-671 9881

Eindhoven
Bestelling mogelijk via rabbijnsimcha@gmail.com of 06-36357593

Landelijk

Seiderpakket te bestellen via rabbi.spiero@ipor.nl

Overzicht sedercursussen en op Pesach gerichte sjioeriem

Neem je eigen Haggada mee!

NIHS Amsterdam
Rabbijn S. Katz
Maandag 22 maart om 20.15 uur
Informatie via s.katz@nihs.nl

https://us02web.zoom.us/j/7622863351

Rabbijn M. Sebbag

Zondag 21 maart om 20.00 uur
Informatie via info@nihs.nl


Seminarium

NIHS Brabant  
Rabbijn S. Steinberg
Woensdag 24 maart om 20.00 uur

Aanmelden: RabbijnSimcha@gmail.com

NIG Groningen, Leeuwarden, Zwolle en NHNW

Informatie opvraagbaar bij rabbijn S. Spiero: spiero@xs4all.nl

Rabbijn H. Groenewoudt

Halachische Voordracht

Dinsdag 23 maart om 20.00 uur

Via Zoom: meeting: 917 1634 6277

Wachtwoord: 910514

Aanmelden gewenst via

info@niseminarium.org

Bendigamos

Gezamenlijke Pre-Seider Zoom

(Een samenvatting van de Seider om in de stemming te komen.

Met Portugese en Asjkenazische melodieën)

Woensdag 24 maart 20.00 uur

Via Zoom: Meeting ID: 881 5902 1064

Wachtwoord: 198602

Aanmelden gewenst via BendigamosNL@gmail.com

Vragen aan de rabbijn

Na afloop van de hier genoemde voordrachten met praktische Pesach-adviezen maar ook op andere momenten heeft u wellicht nog vragen. Neem dan contact op met een rabbijn in uw regio.

Opperrabbinaat voor Nederland
T: 020-301 8490
@: kosher@nik.nl

NIHS Amsterdam
Rabbinaat NIHS (kantoor gesloten tijdens Pesach)
T: 020-6460046
@: rabbinaat@nihs.nl
– Rabbijn E. Wolff
@: rav.wolff@nihs.nl
T: 06-29099235

-Rabbijn S. Katz
@: s.katz@nihs.nl

Amos

Rabbijn Sebbag
T: 06-22404346
@: dm.sebbag@mindef.nl

NIHS Brabant
Rabbijn S. Steinberg
@ : rabbijnsimcha@gmail.com
T : 06-36357593

NIG Den Haag
Rabbijn S. Katzman
@: rabbi@joodsdenhaag.nl
T: 070-3470222

NIG NHNW

T: 023-5320707

@:rabbijnspiero@nignhnw.nl

NIG Nijmegen
Rabbijn M. Levine
@: rabbijn@nignijmegen.nl
T: 06-21586575

NIG Rotterdam
Rabbijn J. Vorst
T: 06-24253307
@: jvorst@nig-rotterdam.nl  

IPOR Rabbinaat
@: rabbinaat@ipor.nl
T: 020-3018495
– Opperrabbijn B. Jacobs
@: rabbi.jacobs@planet.nl    
T: 06-53674929
– Rabbijn S. Evers
T: 033-4720943
@: rabbi.evers@ipor.nl
– Rabbijn S. Spiero
T: 023-5320707
@: rabbi.spiero@ipor.nl   

Verkorte seder voor ouderen

Vóór de eigenlijke Seder kunnen de volgende teksten worden gelezen en/of besproken.

  1. Vanaf MA’ASEE BERABBI ELI’EZER op blz.8

t/m 1e helft blz. 12

  • Overslaan naar TSEE OELEMAD op 2e helft blz. 13

t/m blz. 18 onderaan

overslaan blz. 19 – 1e helft, de TIEN PLAGEN

en dan verder op 2e helft van deze blz. 19 t/m blz. 23

[In de Hagada volgt nu de maaltijd met alles er voor en er na. Dat is allemaal voor straks, later bij de eigenlijke Seder.]

  • Op de eerste avond overslaan naar blz. 52: OEWEGEEN WAJEHIE

Op de tweede avond overslaan naar blz. 55: OEWEGEEN WA’AMARTEM

  • Op beide avonden verder KIE LO NA’È bovenaan op blz. 57 en 58

Daarna:

ADIER HOE midden op tweede helft blz. 60,

ECHAD MIE JODEE’A midden op tweede helft blz. 62 en

CHAD GADJA bovenaan op blz. 67

De eigenlijke Seder:

  1. KIDDOESJ op blz. 4 en 5. De eerste beker. Alle bekers worden links leunend (voor minstens iets meer dan de helft) leeggedronken.
  2. OERECHATS, KARPAS, JACHATS op blz. 6
  3. HA LACHMA ‘ANJA onderaan op blz. 6

t/m AWADIEM HAJIENOE op de eerste helft van blz. 8.

  • Overslaan naar BAROECH SJOMEER HAVTACHATO op tweede helft van blz. 12

en vervolgens WEHIE SJÈ’AMEDA op blz. 13

  • Overslaan – alleen naar de eerste helft van blz. 19: de TIEN PLAGEN: EELOE ÈSER MAKOT
  • Verder RABBAN GAMLIE’EEL bovenaan op blz. 24
  • En vervolgens worden de eerder overgeslagen teksten gezegd t/m blz. 28.
  • Daarna op blz. 29 en verder: RACHTSA – het wassen van de handen, het eten van MOTSIE, MATSA, MAROR, KOREECH.
  • Vervolgens de eigenlijke maaltijd, met als ‘toetje’ de AFIKOMAN-MATSA en het BENSJEN op blz. 31.
  • Hierna de tekst tot het einde van de Hagada, met overslaan wat eventueel al is gezegd.

OMER-TELLING: op de tweede avond wordt – indien mogelijk staande – de 1e dag van Omer geteld. Blz. 62.

Einde van de Seider. Welterusten.

 

Overzicht Pesach-producten

Voor gebruik op Pesach verboden artikelen
Artikelen die op Pesach niet ons eigendom mogen zijn:
Alcoholhoudende dranken zonder Pesachzegel, beschuit, bier, biscuits, bouillonblokjes, brood, bruine suiker, lichte en donkere basterdsuiker, cornflakes, crackers, custardpudding en vlapoeder, drop, essences, gebak, gort, gries, havermout, koekjes, macaroni en andere pasta-deegwaren, matzes zonder Pesachzegel, medicijnen*, meel (paneer-, zelfrijzend en andere soorten meel), ontbijtkoek, vermicelli en alle overige producten die één of meer van de vijf graansoorten bevatten (tarwe, rogge, gerst, haver en spelt).

Artikelen die opgeborgen mogen worden:
Balletjes of zuurtjes (mits geen meel bevattend), bessensap, boter, citroen- en tomatensap, chocolade in alle vormen (mits geen meel bevattend), gember, honing, jam, kokosmeel, maïzena, mayonaise (mits geen meel bevattend), mosterd (mits geen meel bevattend), peulvruchten, pindakaas, rijst, rijstvlokken, kindermeel (voor zover het een rijstproduct is), siropen, specerijen, poeder- en vanillesuiker, tandpasta, tafelzuur, eau de cologne en parfums.

Toegestane artikelen

a. Artikelen bereid onder toezicht van het Opperrabbinaat voor Nederland:

• Matzes
• matzemeel
• kaas
• haring
• advocaat en likeur
Deze producten dienen voorzien te zijn van het Pesachzegel.

b. Onder Rabbinaal Toezicht voor Pesach bereide artikelen

c. Artikelen die geoorloofd zijn voor gebruik op Pesach, zonder speciaal voor Pesach te zijn vervaardigd:
– synthetische afwasmiddelen zoals Dreft, en Dubro.
– schoonmaakmiddelen zoals Cif, Vim
– toiletzeep (niet voor vaatwerk)
– poetsmiddelen: Hagerty, Silvo
– kristalsuiker
– cacaopoeder
– koffie en thee zonder toevoegingen (Douwe Egberts (JDE), Nespresso, Van Nelle), oploskoffie (Douwe Egberts, Nescafé Rood en Gold)
– fruit (vers)
– groenten (vers); geen peulvruchten, sperziebonen en snijbonen
– Spa Rood, Groen (Finesse) en Blauw
– vis (uitsluitend vers)
– zoetstof Natrena (vloeibaar en in poedervorm), Hermesetas tabletten.
– bruine amandelen
– ongepelde hazelnoten
– zout

Pesach 5781-2021 / Covid 19: productrichtlijnen ‘In-Extremis’

Het London Beth Din (KLBD) heeft voor Pesach 5781 een Pesach in extremis-lijst samengesteld waarvan de volgende producten in deze NIK Pesachbrochure door het Opperrabbinaat zijn overgenomen voor de Nederlandse situatie.

KLBD geeft daarbij de volgende introductie:

Het is een oude minhag, die teruggaat tot het begin van de commerciële voedselproductie in de 15e eeuw, dat producten voor Pesach onder speciaal Pesach-toezicht moeten worden vervaardigd.

In tegenstelling tot vorig jaar zijn producten onder toezicht van Pesach dit jaar verkrijgbaar via (internet)winkelen en in de reguliere winkels met kosjere producten die in deze NIK Pesach-brochure worden vermeld.

De onderstaande richtlijnen, die het gebruik van sommige reguliere producten toestaan, zijn specifiek bedoeld voor omstandigheden waarin regulier onder toezicht vervaardigde producten niet beschikbaar zijn, of als mensen geïsoleerd zijn en niet zelf boodschappen kunnen doen, of producten onder toezicht niet thuis kunnen laten bezorgen.

(J = Ja. Kan worden goedgekeurd. N = Nee. Te vermijden. J / N = Opmerking controleren.)

Producten:                 Status:     Opmerking:

   
AardappelzetmeelJ 
BakpoederJ/NPure sodium bicarbonate would be fine but brands which have cornflour or maltodextrin added should be avoided
Bevroren fruitJFrozen fruit is allowed, provided no ascorbic acid (vitamin C) or citric acid is listed as an antioxidant (Those fruits which are commonly infested still require checking)
Bevroren visJFrozen fish, whole or filleted, is permitted, provided that no other ingredients have been added. It should be rinsed thoroughly before use
BoterJ/NPure butter, both plain and salted, can be allowed. Lactic butter (which will list lactic culture, flavour or other items in the Ingredient list) should be avoided
Fruit sapJ/NPure citrus fruit juices (orange and grapefruit) without antioxidants listed in the ingredients, can be allowed. Apple and other fruit Juices are not permitted as they often contain citric or ascorbic acid and use enzymes which could be kitniyot or chametz
Geraspte KokosnootJ 
Hand SanitisersJ 
Koffie gebrandJPre roasted ground coffee can be allowed. Decaffeinated should be avoided
Koffie InstantJNescafe Gold, Nescafe Red Label Regular and Nescafe Decaf are all certified KLBD-P. For a full list see passover.isitkosher.uk
Laag natriumzoutJLoSalt low sodium salt is permitted
Melk : (Chalav akoem)JNon-dairy milks such as oat, soya, or coconut, may not be used
Noten (gemalen)J 
Noten (heel)JOnly raw or blanched, not roasted (excludes peanuts, which are kitniyot)
NL-gebruik: pinda’s zijn geen kitniyot
Olie: olijfolieJExtra Virgin olive oil can be allowed. Refined or pomace oils should be avoided
Olie: puur ZonnebloemolieJIdeally, supermarket own brand pure sunflower oil. If any additives are listed in the ingredients (eg Flora ‘with Vitamin E’) the product should be avoided
PeperJBlack or white
RozijnenJSun Maid raisins are approved. If they are not available other brands of plain raisins with no added ingredients other than sunflower oil would be permitted
Specerijen: knoflook, ui, gember, kaneelJThis refers to pure spice powder or granules. Spice salts such as Garlic Salt or Onion Salt should be avoided
TandpastaJRegular toothpaste is permitted provided it does not contain sorbitol. See passover.isitkosher.uk
TapiocazetmeelJTapioca starch from Doves Farm is KLBD certified. Other brands can be allowed as well
TheeJAll Taylors of Harrogate Yorkshire Tea (except for decaffeinated) is certified KLBD-P. Other brands of regular black or green tea could also be allowed if necessary. Flavoured teas should not be used
Water flessenJAll still bottled water and naturally sparkling water is fine. Artificially carbonated water may be carbonated with CO2 from the brewing industry but many brands have been checked and approved. See passover.isitkosher.uk
Witte suikerJTate & Lyle Granulated, Caster and Demerara sugars are KLBD-P certified, but Silver Spoon and other brands could also be used if Tate & Lyle is not available

d. Babyvoeding
De volgende producten mogen weliswaar door baby’s genuttigd worden, doch niet in aanraking komen met het Pesachvaatwerk. Pannen, borden etc. dienen apart gehouden te worden en apart te worden afgewassen.
– Mead Johnson: Enfamil AR 1 & 2, Nutramigen LLG 1 & 2, Pregestimil LIPIL.
– Nutrilon: Nenatal 1*, Nenatal BMF, Nenatal Protein Fortifier*, Nenatal Start*, H.A. 1*, Nutrilon Forte 1*& 2*, Omneo 1* & 2*, Standaard 1*&2* Standaard 1*& 2* kant en klaar.
– Nutricia Olvarit: Rijstbloem
– Nutricia Olvarit: groenten en fruit serie:
– 4m: 00 Appel (8591119001924), 01 Banaan (8591119001962),04 Peer (859119002105), 22 Perzik Appel (8591119002020), 71 wortel aardappel (5900852926228), 72 Broccoli (5900852926549), 73 Bloemkool (5900852926556), 75 Wortel (5900852926570).
– 6m: 57 Appel Banaan Sinaasappel (8591119002198)


Geneesmiddelen
Over het gebruik van geneesmiddelen op Pesach raadplege men het Opperrabbinaat voor Nederland of het ressortale rabbinaat. Verander geen enkel medicijn zonder eerst uw arts te raadplegen.

Let op:
Alle artikelen die voor het gebruik op Pesach geoorloofd zijn zonder onder rabbinaal toezicht Kasjeer-Le-Pesach te zijn bereid, dient men vóór Pesach te kopen.

Let op 2:
Er zijn meerdere artikelen uit Israël, Frankrijk en andere landen verkrijgbaar met een zegel of opdruk ORT Kasjer lePesach, die volgens de Asjkenazische traditie desondanks ongeoorloofd zijn omdat zij kitniot (peulvruchten) bevatten. Lees goed op de verpakking en bij twijfel raadplege men zijn rabbinaat.

Let op 3:
Ook voor slaolie en bruine suiker geldt: uitsluitend geoorloofd indien ORT Kasjer lePesach.

Inlichtingen

Inlichtingen over artikelen waarover twijfel bestaat kan men – mits tijdig aangevraagd – verkrijgen bij het Opperrabbinaat voor Nederland, kosher@nik.nl, of bij de ressortale rabbinaten. De website www.oukosher.org bevat een lijst van producten met een OU-hechsjer (een O met een U erin) die het hele jaar kosjer voor Pesach zijn, zonder dat ze de P van Pesach in het hechsjer hebben staan.

 

Vragen over Pesach

Opperrabbijn mr. drs. R. Evers

1: Indopen van de vinger in de wijn – verheug je niet wanneer je vijand valt

Bij het uitspreken van de tien plagen is het gebruikelijk om een beetje wijn uit de beker te gieten of met de vinger wat druppeltjes wijn weg te pinken. In Psalm 23 wordt dankbaarheid voor overvloed geformuleerd met de frase “mijn beker loopt over”. Wanneer wij onze beker uitgieten bij de tien plagen symboliseert dit een gebrek, alsof wij iets missen of verloren hebben. De Egyptenaren moesten gestraft worden. Toch zijn wij niet blij wanneer anderen vanwege ons gestraft worden, ook al verdienen ze dat wel. “Verheug je niet wanneer je vijand valt” (Spreuken 24:17). Daarom staat er bij Pesach ook niet de term “zeman simchatenoe – tijd van onze vreugde”. We vieren onze onafhankelijkheid, maar omdat dit ten koste ging van de Egyptenaren, onze gezworen vijanden, zijn we toch niet blij en staan we niet te juichen!

Het werk van Mijn handen (mensen) verdrinken en jullie willen zingen?

We gieten een beetje wijn uit de beker wanneer deze plagen worden vermeld. Rabbi Jechezkeel Abramsky benadert deze praktijk vanuit een Talmoedische gedachte (B.T. Megilla 10b): “Na het splijten van de Rode Zee wilden de Engelen G’d loven. Maar G’d zei tegen hen: het werk van Mijn handen (mensen) verdrinken en jullie willen zingen?”. Maar als het geen geschikte gelegenheid is om te zingen, wanneer mensen sterven, waarom hebben de Joden dan wel het lied van de zee gezongen (Sjemot 15)? Waarom was dit niet ongevoelig?


Blij met de nieuwe vrijheid

De Engelen waren slechts een niet betrokken, derde partij. Zíj werden niet persoonlijk bevrijd. Het Joodse volk echter wel. Zij vierden een persoonlijke bevrijding uit de hand van hun verdrukkers. Ze waren niet blij met de vernietiging van de Egyptenaren maar wèl met hun nieuwe vrijheid. De vier bekers wijn zijn ingesteld als uiting van vreugde over onze nieuwe vrijheid, het feit dat wij het volk van het Boek zijn geworden. Wij vieren onze eigen verheffing; niet andermans vernedering. Toch voelen wij aan, dat er erge dingen zijn gebeurd bij onze bevrijding. Ook met onze verdrukkers hebben wij medelijden. Daarom pinken wij een beetje wijn weg.

De boodschap is duidelijk. Giet een beetje uit de beker of gebruik een pipet!

2: Waarom mogen wij geen peulvruchten eten op Pesach?
Bij de Asjkenazische (Hoogduitse) Joden worden geen peulvruchten gegeten omdat sommige peulvruchten gemalen tot meel lijken op tarwemeel, dat wel kan rijzen en door de Tora verboden wordt. Om vermenging en misverstanden te voorkomen, hebben rabbijnen in de Middeleeuwen peulvruchten verboden.

3: Waarom wachten we met het begin van de Seider totdat het nacht is?
Omdat de Tora (Ex. 12:8) stelt, dat het Pesachoffer ’s nachts gegeten moet worden en matzes samen met het Pesachoffer moesten worden gegeten. De kiddoesj is onderdeel van het geheel van de Seideravond en mag ook niet voor nacht begonnen worden.

4: Waarom is het de gewoonte dat iemand anders ons de wijn inschenkt?
Omdat dit een teken van voornaamheid en vrijheid is wanneer iemand anders onze bekers inschenkt.  Ook op deze wijze benadrukken wij nogmaals ons gevoel van bevrijding en herbeleving van onze Uittocht uit de slavernij.

5: Waarom zeggen we slechts een na-beracha over de vier bekers wijn terwijl we wel telkens een nieuwe beracha boree perie hagafen zeggen over iedere volgende beker wijn?
Rabbiner Samson Raphael Hirsch (19e eeuw, Duitsland) legt uit, dat iedere nieuwe beker een volgens stadium van bevrijding en verlossing inluidt. Maar al die opeenvolgende niveaus van stijgende vrijheid leiden tot een globaal einddoel van spirituele verheffing en totale geestelijke bevrijding. Hierover zeggen we een enkele na-beracha, die alle voorafgaande stadia van geestelijke groei omvat en insluit.

6: Geldt de vertelplicht ook nog na middernacht?

Is de mitsva (het gebod) van het vertellen over de Uittocht alleen maar wanneer de concrete objecten, zoals matsa en maror (bitter kruid), verplicht voor je liggen, of gaat de verplichting om te vertellen over de Exodus ook door tot na middernacht – wanneer matsa en maror niet meer verplicht voor je liggen?

Rabbi Elazar ben Azarja is bijvoorbeeld van mening dat men matsa en maror alleen maar tot middernacht kan eten. Desondanks behoorde hij tot de vijf grote geleerden die in Bnee Brak tot ’s ochtends vroeg door vertelden over de Uittocht uit Egypte.

Hieruit ziet men dat de mitsva (het gebod) van het vertellen over de Uittocht uit Egypte niet alleen geldt tijdens het eten van matsa en maror, maar de hele nacht van de bevrijding doorgaat.

7: Waarom wordt er geen beracha van `sjehechijanoe’ uitgesproken over de mitsva van het Omertellen? En waarom tellen we de Omer staande?
Het kan zijn, dat we het Omertellen niet zien als een aparte en onafhankelijke mitsva maar slechts als een brug tussen Pesach en Sjawoe’ot. Als we dan eindelijk Sjawoe’ot bereikt hebben, zeggen we sjehechijanoe over dit nieuwe feest. Deze beracha geldt dan ook voor de Omertelling omdat deze telling uiteindelijk tot Sjawoe’ot leidt.

We kunnen deze gedachte ook doortrekken naar het begin van de Omertelling, Pesach. De `dag na Pesach’ (Vajikra 23:15) moeten we beginnen te tellen. Er is een duidelijk verband tussen Pesach en het Omertellen. De beracha sjehechijanoe van Pesach kan dan ook doorgetrokken worden naar de Omertelling.

Bovendien past binnen het kader van het Omertellen de beracha Sjehechejanoe niet zo goed. Sjehechejanoe wordt uitgesproken bij een heuglijke gebeurtenis. Het echte Omertellen als begeleiding bij het brengen van het gersteoffer van de Omer kan niet meer plaatsvinden omdat we geen Beet Hamikdasj, geen Tempel meer hebben. Dat tempert onze vreugde. Daarom zeggen we geen Sjehechejanoe over onze manier van Omertellen.

We tellen de Omer staande omdat in de Toratekst (Dewariem 16:9) gesproken wordt van staande schoven. Maar tevens staan wij uit eerbied voor de beracha over een mitsva.

 

De beracha over bloeiende vruchtbomen

 

Door opperrabbijn mr. drs. R. Evers


Het Jodendom kent het voorschrift om een beracha (zegening) uit te spreken over vruchtbomen die in bloei staat. Daarmee dank en respect tonend voor de Goddelijke wonderen der natuur. We doen dit in de maand Niesan.

De beracha over bloeiende bomen in Niesan luidt:


Deze beracha over de bloeiende vruchtbomen is bijzonder. Bij de meeste berachot (zegenspreuken) geldt geen mitsva (opdracht) om op zoek te gaan naar het bijzondere fenomeen of de zaak om daarover vervolgens een beracha te zeggen. Voor deze beracha geldt volgens Eliyahoe Rabba, en zo is de tegenwoordige gewoonte ook, echter wel de plicht om de bloesem op te zoeken, zodat je deze beracha uit kunt spreken.

Vraag 1: Mag deze beracha ook worden uitspreken over bloesemende bomen, die geen vruchten zullen voortbrengen?

Antwoord: Nee. Wel mag men de beracha uitspreken over bomen, die in kassen of bloempotten groeien, zolang ze maar vruchten voortbrengen.

Vraag 2: Op welk soort bloeien of bloesemen moet men letten?

Antwoord: Het gaat om de bloesem waaruit de vrucht zal ontstaan. Wanneer de vrucht begint te groeien, groeit er bovenop eerst een soort bloesem, die er later weer afvalt. A priori moet men de beracha zeggen op het moment, dat de bloesem nog niet afgevallen is. Want dit wordt bedoeld met `bloesemende bomen’. Men moet de bloesem duidelijk kunnen zien en enkel de groene bladen, die de boom bedekken na de winter, zijn onvoldoende.

Vraag 3: Mag deze beracha ook ’s nachts worden uitgesproken?

Antwoord: Ja, als er maar voldoende licht is om de bloesem goed te zien.

Vraag 4: Mag deze beracha ook op Sjabbat worden uitgesproken?

Antwoord: Ja, strikt volgens de halacha is dit toegestaan. Toch doen sommigen dit niet. Als de 30e Niesan op Sjabbat valt en men deze beracha nog niet heeft gezegd, is het beter hem wel op Sjabbat te zeggen dan tot na Sjabbat te wachten wanneer Niesan voorbij is. Hetzelfde geldt wanneer men door de week geen tijd heeft een bloeiende boom op te zoeken. Dan zegt men deze beracha a priori op Sjabbat.

Vraag 5: Mag je deze beracha ook uitspreken over bloeiende bomen die geënt zijn (het enten van bomen is niet toegestaan volgens de Tora) zodat er een verbod gedaan is tijdens de groei?

Antwoord: Nee, maar alleen niet als het zeker is dat de bomen geënt zijn of de vruchten verboden zijn vanwege ‘orla’ (de eerste drie jaar van groei, dat men de vruchten niet genieten mag).

Vraag 6: Als je al eerder bloeiende bomen hebt gezien en deze beracha toen niet heeft gezegd, mag men deze beracha dan later toch nog zeggen wanneer men weer bloeiende bomen ziet?

Antwoord: Dit mag. Maar wanneer je weet dat je nu geen beracha kan zeggen, moet je niet naar de bloesemende bomen kijken. Pas als je de beracha kan uitspreken, zul je met vreugde naar dit natuurwonder kijken en Hasjeem (G’d) danken met simcha.

Vraag 7: Het is de laatste dag van de maand Niesan en ik heb nog geen beracha over de bloeiende vruchtbomen uitgesproken. Mag deze beracha ook worden uitgesproken in de maand Ijar?

Antwoord: Ja, in principe mag dit wel hoewel sommige halachische autoriteiten zich hier tegen verzetten. Toch is het minhag (gewoonte) geworden om deze beracha alleen in Niesan met de G’dsnamen uit te spreken. Maar deze beperking geldt alleen in Israel omdat de bloesemtijd daar in Niesan valt. In de noordelijker landen valt de bloesemtijd voornamelijk in de daar op volgende twee maanden Ijar en Sivan en daar kan de volledige beracha ook na Niesan worden uitgesproken.
In een leerboekje voor berachot schrijft Philip Elte: “als men in de maand Niesan of later bomen voor het eerst ziet bloeien zegt men …”.

(Elte, Philip, Lof- en Dankzeggingen met Nederlandsche vertalingen benevens de voornaamste daarop betrekking hebbende Voorschriften (Dinim) en inleidend woord; Amsterdam, 1891)

Vraag 8: Tot wanneer mag men deze beracha uitspreken?

Antwoord: Tot het moment dat de vruchten eetbaar zijn en men er de beracha `sjehechejanoe’ over mag zeggen (tenzij men al eerder bloesemende bomen heeft gezien en men er geen beracha over heeft uitgesproken). Toch is er een mening, die stelt, dat de beracha alleen wordt uitgesproken wanneer de bloesem de vrucht nog bedekt. Daarna mag men de beracha alleen nog uitspreken zonder de G’dsnamen. Daarom moet men a priori proberen de beracha uit te spreken over een boom waarin de bloesem over de vrucht nog aanwezig is.

Vraag 9: Hoe is de halacha (het voorschrift) op het zuidelijk halfrond?

Antwoord: Daar is de tijd voor de beracha in de maand Tisjri aldaar. Toch wordt deze beracha slechts een maal per jaar gezegd. Als iemand deze beracha dus in Niesan op het noordelijk halfrond heeft gezegd en in Tisjri in Zuid-Afrika of Australië weer bloeiende bomen ziet, zegt men geen beracha meer.

Een Kabbalistisch uitstapje

Volgens de Kabbalisten moet de beracha over de bloeiende vruchtbomen specifiek in de maand Niesan worden uitgesproken en het liefst buiten de stad bij een veld met veel bloeiende bomen. Er moeten minimaal twee vruchtbomen staan en men probeert deze beracha met een quorum van minimaal tien man uit te spreken. Voor de beracha zegt men ‘lesjeem jichoed’ en ‘vihie noam’ en na de beracha deelt men drie munten uit voor tsedaka tot zielestijging van allerlei verdwaalde nesjommes (zielen) en spreekt Psalm 126 en nog enkele andere gebeden uit, waarna Kaddiesj deRabbanan volgt.

Speciaal voor kinderen! Doe je mee?

Volmacht voor het verkopen van Chameets

Het  volmacht-formulier kunt u dit jaar uitsluitend online invullen

Vul het formulier volledig in op deze link:

https://nihs.nl/formulieren/pesach-chamets-verkopen/

Reacties zijn gesloten.